Chamari: Representations of Death in Kurdish Worldview

Document Type : Original Article

Authors

1 Bachelors of Philpsophy, University of Tabriz, Tabriz, Iran.

2 M.A. Student of Political Science, University of Tabriz, Tabriz, Iran.

Abstract


This study explores the Chamari ritual, one of the death-related ceremonies in Kurdish culture, which is performed similarly among Kurds of the Zagros, Taurus, and Mesopotamian regions. The research begins with an examination of the etymology and structure of the ritual, followed by an analysis of specific ritual acts and a narrative regarding its origin. The aim is to elucidate the Kurdish perception of death through a symbolic interpretation of the ritual and to offer a new perspective on the role of death within the Kurdish cultural and intellectual framework. Employing a qualitative approach grounded in symbolic and mythological analysis—particularly through the conceptual lens of Mircea Eliade—this study draws on written sources, oral narratives, and field observations. The findings reveal that the Chamari ritual, through its complex human-cosmic symbolism, expresses the human condition through the language of vegetal life and encompasses religious ideas associated with the mystery of plant-based existence—a sacred mystery that governs the origin of life, sustenance, and death. This ritual is performed to facilitate the return of the deceased and reflects a religious worldview in which death is not the end of life, but rather a transition that enables rebirth. In this understanding, death serves not as a conclusion, but as a prelude to renewed existence.

Keywords

References

- فارسی
الیاده، میرچا (١٣٧٢). رساله در تاریخ ادیان. ترجمه جلال ستاری، تهران: سروش، چاپ اول
الیاده، میرچا (١٣٧٥). مقدس و نامقدس. ترجمه نصرالله زنگویی، تهران: سروش، چاپ اول
الیاده، میرچا (١٣٩٩-١). الگوهایی در دین شناسی تطبیقی. ترجمه عبد الرحیم گواهی، تهران: جامی، چاپ اول
الیاده، میرچا (١٣٩٩-٢). تاریخ اندیشه‌های دینی(١) از عصر حجر تا اسرار الئوسیس. ترجمه بهراد سالکی، تهران: کتاب پارسه، چاپ سوم.
جلیلیان، عباس (١٣٩٨). دانشنامه کوردیکا «کردی-کردی/فارسی- حرف چ». کرمانشاه: دیباچه، چاپ اول
حیدریان، لیا (١٣٩١). ایلام سرزمین طلوع آفتاب. تهران: کلهر، چاپ دوم
خلیلیان، علی محمد (١٣٧٩). «آیین سنتی چمر در ایلام». نشریه فرهنگ ایلام،1/1، ٧٣-٦٥.
داودی حموله، سریا (1397). موسیقی قوم بختیاری ( آوا-نواهای شادی و ناشادی). تهران: افراز، چاپ اول.
سلطانی، محمدعلی (۱۳۸۱). جغرافیای تاریخی و تاریخ مفصل کرمانشاهان. تهران: سها، چاپ سوم.
سیف­زاده، محمد (۱۳۷۷). پیشینۀ تاریخی موسیقی لرستان. خرم‌آباد: افلاک، چاپ اول.
شرفکندی، عبدالرحمن (1398). هه نبانه بورینه: فرهنگ کردی-فارسی. تهران: سروش، چاپ دوازدهم.
شوالیه، ژان. گربران، آلن (1388). فرهنگ نمادها (جلد سوم- حرف «ح» تا «س»). ترجمۀ سودابه فضایلی، چاپ سوم، تهران: جیحون.
صیدی، مهرداد (١٤٠١). «بررسی ابعاد تاریخی آئین سنتی چمر، سوگ‌سروده موسیقی مقامی در غرب ایران». فصلنامه مطالعات ایلام شناسی، 7/ 6،  ٢٢، ١٣٩-١١٥.‎
فرخی باجلان و کیائی منصور (١٣٥8). «مراسم چمر در ایلام».‎ کتاب جمعه، ١٦ ،١٠٢-٩٠.
کاظمی، بهمن (١٣٨٩). موسیقی ایلام. تهران: شادرنگ، چاپ اول.
کمبل، جوزف (١٤٠١). الاهه ها، اسرار الوهیت زنانه (ترجمه عباس مخبر). تهران: مرکز، چاپ سوم.
کنجوری، احمد و ذوالفقاری، حسن (١٤٠١). «تحلیل ابعاد هنری، ادبی، آیینی و اساطیری چمر». مطالعات ایرانی، ٢1، 41، ٥٣١-٤٩٥.
کوپر، جی.سی (١٣٩2). فرهنگ نمادهای آیینی. ترجمه رقیه بهزادی، تهران: علمی، چاپ اول.
مجیدزاده، یوسف و کلکی، بیژن و نادری، حسین زیر نظر دکتر صادق‌کیا (١٣٤٣). «آیین سوگواری در دلفان لرستان». هنر و مردم، ٢٥، ١٤-٨.
مرادیان، دیانا و الهامی، شراره (١٣٩٤). «آیین چمر و آسیب شناسی آن». مجموعه مقالات در خصوص موسیقی کُردی، زاگرس کرمی. سنندج: معاونت فرهنگی-اجتماعی دانشگاه کردستان، ١٣٥-١٠.
مردوخ، محمد (١٣٨٨). فرهنگ مردوخ، جلد اول (حرف ئ ...ژ). سنه: پرته­و به­یان، چاپ اول.
موسوی اسدزاده، سیامک (١٣79). سـوگ­سـرایی و سـوگ­خـوانی در لرسـتان. خرم­آباد: افلاک، چاپ اول.
موزونی،رضا (۱۳۹۷). ترانه­های سرزمین مادری. کرمانشاه: دیباچه، چاپ سوم.
نانوازاده، علی (١٣98). فرهنگ ریشه­یابی واژه کردی. تهران: هم صدا، چاپ اول.
نورآقایی، آرش (١٣٨٨). عدد، نماد، اسطوره. تهران: افکار، چاپ اول.
یوسفی، فرشید (١٤٠٠). چمری. کرمانشاه: دیباچه، چاپ اول.
- کوردی
جندی رشۆ، خه‌لیل (٢٠٠٤). په­رن ژ ئه­ده­بی دینی ئیزدیان (به‌رگێ ئێکێ). هولیر: وزارتا پروردێ، چاپا ئێکێ.
خه‌تاری، داود مراد و باعه‌دری، زیدو (٢٠٢٣). کەد و بەرهەمێن پیرخدر سلێمان. هەولێر: بنگە لالش، چاپا ئێکێ
قزڵجی، حه‌سه‌ن (٢٠١٣). کۆی کاره‌کانی حه‌سه‌ن قزڵجی. سلێمانی: سه‌رده‌م، چاپی یه‌که‌م. 
محه‌مه‌د، حه‌مه باقی (٢٠٠٩). مێژووی موزیکی کوردی. هه‌ولێر: هێڤی، چاپی سێیه‌م.
 -English
Ausler, NyRee. (2023). the Symbolism and Spiritual Meaning of Circle. Retrieved from www.yourtango.com
Makas, Hugo. (1900). Kurdische Studien. Heidelberg.
Journal of Kurdish Literature
Volume 12, Issue 1 - Serial Number 21
September 2026
Pages 89-106

Files

History

  • Receive Date: 01 August 2025
  • Revise Date: 16 May 2026
  • Accept Date: 30 May 2026

Share

How to cite

Statistics