شکل و کارکرد راوی و زاویه‌دید در رمان آخرین انار دنیا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

2 عضو هیأت علمی دانشگاه سلیمانیه و دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی, دانشگاه سلیمانیه، سلیمانیه، عراق.

چکیده

آخرین انار دنیا سومین رمان بختیار علی است. جذابیّت عنوان، شیوۀ روایت و پیرنگ این رمان موجب رواج و جذب مخاطبان بسیاری شده‌است. هدف ما در این پژوهش، تبیین میزان و چگونگی ابداع و نوآوری نویسنده است. بدین‌منظور با روش تحلیل محتوا و براساس مبانی روایت‌شناسی به نقد و تحلیل شیوۀ روایت، نوع راوی و زاویه‌دید در رمان آخرین انار دنیا پرداخته‌ایم. استفادۀ نویسنده از ظرفیت‌های مکتب رئالیسم جادویی برای تدوین پیرنگ تا حدودی موفق‌بوده‌است. نوآوری‌های وی در این شیوه، بیانگر ضرورت بومی‌سازی رئالیسم جادویی متناسب با حوزۀ فرهنگی منطقه است. نویسنده از زاویه‌دید واحد و راوی واحد استفاده‌نمی‌کند بلکه متناسب با موضوع و مفاهیم موردِنظر خود، راوی را تغییرمی‌دهد و از زاویه‌دیدهای متغیّر استفاده‌می‌کند. راوی، به فراز و فرود داستان مسلط ‌است و از قبل و بعد رویدادها آگاه‌ است، شخصیت‌ها را به‌فراخور یکدیگر، با شناختی که از آن‌ها دارد توصیف‌می‌کند. راوی در رمان آخرین انار دنیا، قصة رنج و سختی زندان را به‌گونه‌های مختلف تکرار‌می‌کند اما در برخی از این تکرارها، حادثه‌ای داستانی نقل‌نمی‌کند بلکه به‌عوض داستان، به توصیف و بیان شاعرانه روی‌می‌آورد. نحوۀ روایت و انتخاب راوی و زاویه‌دید رمان نسبتاً موفق ‌است هرچند نقل مطالب غیرِداستانی و استفاده از شیوۀ نقالی به‌صورت مناسبی عرضه‌‌ نشده‌‌‌‌است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Form and Function of the Narrator and Point of View in The Last Pomegranate of the World

نویسندگان [English]

  • Teymoor Malmir 1
  • Amin Hamaradha Mohamad Amin 2
1 Professor of Persian Language and Literature,, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran.
2 Academic Staff of University of Sulaymaniyah and PhD Candidate of Persian Language and Literature, University of Sulaymaniyah, Sulaymaniyah, Iraq.
چکیده [English]

The Last Pomegranate of the World is the third novel of Bachtyar Ali. Having an astonishing title, narrative style, and its plot made the novel to have a considerable number of readers. The aim of this study was to explicate the relative quality of innovation, that is, the novelist’s style of repetition. For this purpose, each of the elements of narrative style, type of narrator, and perspective of the novel were focused on through analyzing content and narration process of the novel. The writer was successful to a great extent in applying magic realism genre to editing the novel’s plot. In this respect, the novelist’s innovations suggest that magic realism needs to be localized to suit the region’s culture. Based on the situations and his understanding, the writer switches the narrator and, to achieve this, he takes advantage of changing perspectives to suit the new situation. Further, the narrator controls ups and downs of the fiction and well aware of the events, and praise characters based on his recognition of them. In this novel, the narrator repeats the sorrow events of torture in prison, and in some of in these repetitions, he gets benefit from poetic language. Although narrating non-fiction events was not manifested obviously, the elements of narrative style, selection of narrator, and the novel’s perspectives were dealt with successfully.

کلیدواژه‌ها [English]

  • The Last Pomegranate of the World
  • Bachtyar AlI
  • Magic Realism
  • Narrator
  • Point of View
ابوت، اچ. پورتر (1397). سواد روایت. ترجمۀ رؤیا پورآذر و نیما مهدی‌زاده اشرفی. چاپ سوم، تهران: اطراف.
اخوت، احمد (1392). دستور زبان داستان. چاپ سوم، اصفهان: فردا.
استراترن، پل (1388). آشنایی با گارسیا مارکز. ترجمۀ مرجان رضایی، تهران: مرکز.
آلوت، میریام (1380). رمان به روایت رمان‌نویسان. ترجمۀ علی‌محمد حق‌شناس. چاپ دوم، تهران: مرکز.
بورخس، خورخه لوئیس (1391). کتابخانۀ بال و 23 داستان دیگر. ترجمۀ کاوه سیدحسینی، چاپ هفتم، تهران: نیلوفر.
بولتر، آماندا (1398). داستان‌نویسی: نگارش و نقد. ترجمۀ انیسا رئوفی، تهران: هنوز.
بی‌نیاز، فتح‌الله (1394). درآمدی بر داستان نویسی و روایت شناسی. تهران: افراز.
پرین، لارنس (1390). تأملی دیگر در باب داستان. ترجمۀ محسن سلیمانی. چاپ هشتم، تهران: سوره مهر.
پرینس، جرالد (1391). روایت‌شناسی: شکل و کارکرد روایت. ترجمۀ محمد شهبا، تهران: مینوی خرد.
تامس، برانوِن (1400). روایت: مفاهیم بنیادی و روش‌های تحلیل. ترجمۀ حسین پاینده. چاپ دوم، تهران: مروارید.
چتمن، سیمور (1392). «به سوی نظریۀ روایت». جستارهایی در باب نظریة روایت و روایت‌شناسی. ترجمه و تألیف ابوالفضل حرّی، تهران: خانۀ کتاب، صص 21-61.
راسلی، آلیشیا (1394). جادوی زاویۀ ‌دید. ترجمۀ محسن سلیمانی، تهران: سورۀ مهر.
راغب، محمد (1401). «زایش روایت؛ زدایش پادآرمانشهر/ زیستن با (پاد)آرمانشهر آخرین انار دنیا (2002) و وقت تقصیر (1383)». جامعه‌شناسی هنر و ادبیات. س 14، ش1، صص171-199.
ریمون-کنان، شلموت (1387). روایت داستانی: بوطیقای معاصر. ترجمۀ ابوالفضل حرّی، تهران: نیلوفر.
ژوو، ونسان (1394). بوطیقای رمان. ترجمۀ نصرت حجازی، تهران: علمی و فرهنگی.
سرباز، حسن و چنور محمدی (1395). «بررسی مؤلفه‌های رئالیسم جادویی در رمان ئێواره‌ی په‌روانه‌ی بختیار علی». پژوهشنامه ادبیات کردی. س 2، ش 2، صص1-32.
شمیسا، سیروس (1391). مکتبهای ادبی. چاپ دومط تهران: قطره.
طایفی، شیرزاد و محسن رحیمی (1395). «نقد مؤلفه‌های رئالیسم جادویی در رمان آخرین انار دنیا اثر بختیار علی». پژوهشنامه ادبیات کردی. س 2، ش 2، صص81-102.
علی، بختیار (1394). آخرین انار دنیا. ترجمة مریوان حلبچه‌ای. چاپ سوم، تهران: ثالث.
عبداللهیان، سمیه و هیوا عبدی (1399). «تحلیل رمان آخرین انار دنیا اثر بختیار علی: خوانشی ساخت‌گرایانه از منظر لوسین گلدمن». پژوهشنامه ادبیات کردی. س 6، ش 9، صص 1-23.
غلامی، رحمت و اسماعیل نجار (1401). «بررسی استحاله شخصیت‌ها به باد در دو رمان کیمیاگر و جمشیدخان عمویم از منظر رئالیسم جادویی». پژوهشنامه ادبیات کردی. س 8، ش 13، صص39-56.
کالر، جاناتان (1388). «داستان و گفتمان در تحلیل روایت». گزیدة مقالات روایت. مارتین مکوئیلان، ترجمة فتاح محمّدی، صص161-169.
کوری، گریگوری (1391). روایت‌ها و راوی‌ها: فلسفۀ داستان. ترجمۀ محمد شهبا، تهران: مینوی خرد.
گارسیا مارکز، گابریل (1401). صد سال تنهایی. ترجمۀ بهمن فرزانه. چاپ بیست و پنجم، تهران: امیرکبیر.
مستور، مصطفی (1391). مبانی داستان کوتاه. چاپ پنجم، تهران: مرکز.
مندنی‌پور، شهریار (1383). کتاب ارواح شهرزاد: سازه‌ها، شگردها و فرم‌های داستان نو. تهران: ققنوس.
نایت، دیمون (1388). داستان‌نویسی نوین. ترجمۀ مهدی فاتحی. چاپ دوم، تهران: چشمه.
وو، پاتریشیا (1390). فراداستان. ترجمۀ شهریار وقفی‌پور، تهران: چشمه.