بررسی تطبیقی عناصر داستانی در دو رمان نوجوان فارسی و کردی «کوه مرا صدا زد» و «تۆپێک له سه‌رئاو»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه آموزشی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

چکیده

یکی از مفاهیم اساسی در نظریه‌های ادبی معاصر، «بینامتنیت» است که بر پیوندها و تعامل متون با یکدیگر تأکید دارد. بر پایه این دیدگاه، هیچ متنی مستقل از دیگر آثار شکل نمی‌گیرد، بلکه در شبکه‌ای از روابط بینامتنی معنا می‌یابد. پژوهش حاضر با رویکردی تطبیقی به بررسی دو رمان نوجوان، کوه مرا صدا زد اثر محمدرضا بایرامی و تۆپێک له سه‌رئاو نوشته زانیار درخشانی پرداخته است. در این تحقیق شش عنصر داستانی شامل: طرح و پیرنگ، تعلیق، صحنه‌پردازی زمان و مکان، شخصیت و شیوه‌های شخصیت‌پردازی، درون‌مایه و زاویة دید تحلیل شده است. هدف پژوهش، آشکار ساختن شباهت‌ها و تفاوت‌های این عناصر در دو رمان و بررسی میزان تأثیر متقابل آن‌هاست. پرسش‌های اصلی بدین شرح‌اند: آیا میان این آثار گفت‌وگوی بینامتنی وجود دارد؟ چه اشتراکاتی در کاربرد عناصر داستانی مشاهده می‌شود و این شباهت‌ها چه اندازه بیانگر تأثیرپذیری دو متن از یکدیگر است؟ روش تحقیق توصیفی ـ تحلیلی و بر مبنای منابع کتابخانه‌ای بوده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که روابط بینامتنی در این دو رمان به‌روشنی قابل مشاهده است و می‌توان نتیجه گرفت نویسنده تۆپێک له سه‌رئاو در برخی ساختارهای روایی خود از رمان کوه مرا صدا زد تأثیر پذیرفته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Comparative study of story elements in two Persian and Kurdish teenage novels " The Mountain Called Me and A Ball Adrift on the Water"

نویسنده [English]

  • mehdi ahmadikhah
Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Farhangian University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Intertextuality is one of the fundamental concepts in contemporary literary theory, emphasizing the interconnectedness and mutual interactions of texts. From this perspective, no text exists independently but rather derives meaning within a network of intertextual relations. Drawing on this framework, the present study undertakes a comparative analysis of two young adult novels: The Mountain Called Me by Mohammadreza Bayrami and A Ball Adrift on the Water by Zanyar Derakhshani. Six narrative elements are examined: plot, suspense, setting of time and place, character and characterization, theme, and narrative perspective. The aim is to reveal both the similarities and differences in the use of these elements and to explore the extent of intertextual influence between the two works. The central research questions are: Does an intertextual dialogue exist between the novels? What commonalities in narrative elements may indicate reciprocal influence? Employing a descriptive-analytical method and relying on library sources, the study demonstrates that intertextual relations are clearly evident in both works. The findings further suggest that the narrative structure of The Mountain Called Me has, to some extent, influenced the composition of A Ball Adrift on the Water.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "Comparative Analysis"
  • "Intertextuality"
  • "Persian and Kurdish "
  • "Narrative Elements"
  • "The Mountain Called Me "
  • "A Ball Adrift on the Water"
آزاددل، عادل و دیگران (١٣٩٥). «بررسی تطبیقی عنصر شخصیتی شخصیت‌پردازی در رمان‌های اللص و الکلاب اثر نجیب محفوظ و بار دیگر شهری که دوست می‌داشتم اثر نادر ابراهیمی». یازدهمین همایش بین‌المللی ترویج زبان و ادب فارسی، دانشگاه گیلان، ٦٠٠-٥٧١.
اسپرهم، داوود و نیلو پیله‌ور(١٣٩٥). «نگاهی تطبیقی به داستان کودک در ایران و غرب». پژوهش‌های تطبیقی زبان و ادبیات و ملل، ش. ٦، ٣٦-١٣.
بایرامی، محمدرضا (١٣٨٨). کوه مرا صدا زد. چاپ هفتم، تهران: سوره مهر.
درخشانی، زانیار (١٣٩٩). تۆپێک له سه‌ر ئاو (توپی روی آب)، بیریار: سقز.
دشته‌صبح، تکتم (١٣٩٤). «بررسی تطبیقی عناصر داستان (دو رمان ایرانی مجموعۀ آذرک و دو رمان آمریکایی از مجموعۀ اسپایدروک)». دهمین همایش بین‌المللی ترویج زبان و ادب فارسی، دانشگاه محقق اردبیلی، صص. ٥٤٢-٥٢٨.
عزیزان، امیر و دیگران (١٤٠١). «روابط بینامتنی منظومه‌های خسرو و شیرین، لیلی و مجنون و هفت‌پیکر نظامی با سه منظومة عامیانة کُردی (مم و زین، شیخ فرخ و خاتون استی، بارام و گل اندام)». پژوهش‌نامۀ ادبیات کردی، سال هشتم، ش. ١، صص. ٧٩-٥٧.
کاظمی، بهار و بدریه قوامی (١٤٠١). «بررسی تطبیقی مؤلفه‌های مارکسیستی رمان ژانی گل اثر ابراهیم احمد و دختر رعیت اثر محمود اعتمادزاده». فصلنامۀ مطالعات ادبیات تطبیقی، ش. ٦٣، صص. ٢٢-١.
کاظمی، بهار و بدریه قوامی (١٤٠٢). «بررسی گوتیک در ادبیات شرق (کردی و فارسی) با تکیه بر رمان مرگ تک فرزند دوم و شازده احتجاب». پژوهشنامۀ ادبیات کردی، دورۀ ٩، ش. ١، صص. ٤١-٢٧.
گنجعلی، عباس و دیگران (١٤٠٠). «بررسی تطبیقی عناصر داستان در دو رمان الباحث عن الحقیقه و او سلمان شد». مجلۀ مطالعات ادبی  متون اسلامی، ش. ۲، صص. ٨٧ – ٦٧.
مجد، امید و میروت سلمان (١٣٩٣). «بررسی ادبیات کودکان در دو اثر نادر ابراهیمی و لینا کیلانی [نویسندة سوری]». فصلنامه ادبیات تطبیقی، ش. ٢٩، صص. ١٧٨-١٥٣.
مستور، مصطفی (١٣٩٧). «مبانی داستان کوتاه». تهران: مرکز.
 میرصادقی، جمال (١٣٦٤). «مبانی داستان کوتاه». تهران: شفا.
میرصاقی، جمال (١٣٧٦). «ادبیات داستانی». تهران: علمی.
میرصاقی، جمال (١٣٨٧). راهنمای داستان‌نویسی. تهران: سخن.
میرصادقی، جمال  و میمنت میرصادقی (١٣٨٨). «واژه‌نامه‌ی هنر داستان‌نویسی». تهران: کتاب مهناز.
نامور مطلق، بهمن (١٣٩٠). درآمدی بر بینامتنیت، نظریه و کاربردها. تهران: سخن، ج ٤.
Allen, Graham. (2000). Intertextuality. London and New York: Routledge.
Bakhtin, Mikhail M. (1981). The Dialogic Imagination: Four Essays. Edited by Michael Holquist, translated by Caryl Emerson and Michael Holquist. Austin: University of Texas Press.
Kristeva, Julia. (1980). Desire in Language: A Semiotic Approach to Literature and Art. Edited by Leon S. Roudiez, translated by Thomas Gora, Alice Jardine, and Leon S. Roudiez. New York: Columbia University Press.