ساختارگرایی تکوینی ظهور شعر نو کُردی (خوانشی بوردیویی از ظهور شعر نو کُردی براساس اشعار عبدالله گوران و عثمان محمد هورامی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

2 عضو هیئت علمی گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

چکیده

اوضاع سیاسی- اجتماعی یکی از عوامل تأثیرگذار بر ظهور انواع ادبی به شمار می‌رود. در اواخر سده‌ی نوزدهم و نیمه‌ی اول سده‌ی بیستم، جامعه‌ی کُردستان با انقلاب‌ها و مبارزات زیادی روبه‌رو شد که این اتفاقات در مجموع سبب شدند موج تازه‌ای از تجدد به ادبیات کُردی ورود پیدا کند. عبدالله گوران و عثمان محمد، در مرکز ظهور نوگرایی شعر کُردی قرار دارند و شعر نو کُردی از رهگذر حرکت‌های ساختارشکنانه‌ی این دو تن، توانسته است فراز و فرودهای بسیاری را تا به اکنون سپری کند. پی‌یر بوردیو، جامعه‌شناس و فیلسوف فرانسوی، با طرح نظریۀ کنش و پبوند آن با مفاهیمی چون عادت‌واره و میدان، توانست از دوگانه‌های ثابت ذهنیت‌گرایی و عینیت‌گرایی فرا برود و عمل کنشگران را همزمان، معلول ذهن کنشگر و فضای پیرامون آنان بداند. پژوهش حاضر با پشتوانه‌ی نظریۀ کُنش، با روشی تحلیلی و توصیفی و تطبیق دو شاعر مذکور، به بررسی اوضاع سیاسی- اجتماعی آن دوره و تأثیر این رویدادها بر ظهور شعر نو کُردی پرداخته است. نتایج به دست آمده نشان می‌دهد نوگرایی گوران و عثمان محمد را نمی‌توان تنها به علتی نظیر تفکر و مدرن‌بودن این دو شاعر تقلیل داد؛ بلکه اعتراضات و قیام‌های کُردها در جای‌جای کُردستان و مهاجرت کُردها به استانبول از یک سو و سرمایه‌های متنوع شاعران، موقعیت و عادت‌واره‌ی آنان از سوی دیگر، تأثیر چشمگیری بر شکستن هنجار شعر کُردی به قلم این دو شاعر داشته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Formational Structuralism of the Development of New Kurdish Poetry (A Bourdieuian Reading of the Development of New Kurdish Poetry Based on the Poems of Abdullah Goran and Osman Mohammad Hawrami)

نویسندگان [English]

  • Farshid Rostami 1
  • Amirabbas Azizifar 2
1 Razi University
2 Faculty member at Razi University
چکیده [English]

Kurdish society faced many revolutions and struggles, which collectively led to a new wave of modernity entering Kurdish literature. Abdullah Goran and Osman Mohammad are at the center of the development of modernism in Kurdish poetry, and through the disruptive movements of these two figures, modern Kurdish poetry has been able to go through many ups and downs until now. By proposing the theory of Practice and linking it to concepts such as habitus and field, Pierre Bourdieu, a French sociologist and philosopher, was able to transcend the fixed dualities of subjectivism and objectivism and consider the actions of actors to be simultaneously the result of the actor's mind and the space around them. The present study, based on the theory of action, uses an analytical and descriptive method and compares the two mentioned poets to examine the socio-political conditions of that period and the impact of these events on the development of modern Kurdish poetry. The obtained results show that the modernism of Goran and Osman Muhammad cannot be reduced only to a reason such as the thinking and modernity of these two poets; rather, the protests and uprisings of the Kurds in various parts of Kurdistan and the migration of the Kurds to Istanbul on the one hand, and the diverse capitals of the poets, their status and habits on the other, had a significant impact on breaking the norm of Kurdish poetry by these two poets.

کلیدواژه‌ها [English]

  • New Kurdish Poetry
  • Abdullah Goran
  • Osman Mohammad Hawrami
  • Pierre Bourdieu
الف) فارسی
احمدی، جمال (١٤٠١). تاریخ ادبیات کُردی؛ از جنگ جهانی اول تا سال ١٩٧٠، سقز: گوتار.
ایگلتون، ‌تری (١٤٠٠). مارکسیسم و نقد ادبی، ترجمۀ اکبر معصوم­بیگی، چاپ سوم، تهران: گل­آذین.
ایوبی، حجت‌الله (١٤٠١). به طعم فرهنگ: جامعه­شناسی سیاسی پی­یر بوردیو، چاپ دوم، تهران: ثالث.
بوردیو، پی­یر (١٣٩٩). نظریۀ کنش: دلایل عملی و انتخاب عقلانی، ترجمۀ مرتضی مردی‌ها، چاپ ششم، تهران: نقش و نگار.
بون ویتز، پاتریس (١٣٩٩). درس­هایی از جامعه­شناسی پی­یر بوردیو، ترجمۀ جهانگیر جهانگیری و حسن پوریوسف، چاپ پنجم، تهران: آگه.
پرستش، شهرام (١٣٩٣). روایت نابودی ناب: تحلیل بوردیویی بوف‌کور در میدان ادبی ایران، چاپ دوم، تهران: ثالث.
جمشیدیها، غلامرضا و همکاران (١٣٨٦). «دیالکتیک منش و میدان در نظریه عمل پی­یر بوردیو»، پژوهشنامۀ علوم انسانی، ش. 30:  صص32-1.
ریتزر، جرج (١٣٧٧). نظریۀ جامعه­شناسی در دوران معاصر، ترجمۀ محسن ‌ثلاثی، تهران: مرکز.
شایان­مهر، علیرضا (١٣٩٨). پی­یر بوردیو، چاپ دوم، تهران: اختران.
شریعتی، مهناز (١٣٨٨)، بررسی تطبیقی شعر نو فارسی و کُردی با توجه به اشعار نیما یوشیج و عبدالله گوران، پایان­نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه کُردستان، سنندج.
محمدپور، عادل (١٣٩٢). جریان­شناسی شعر کُردی هورامی از ابتدا تا به امروز، مریوان: اوین.
محمدی، عادل (1403). «تحلیل استعاره­های رایج پیرامون تنوع زبانی در اذهان کنشگران اجتماعی»، مجلۀ تحلیل­گفتمان ادبی، ش. 3: صص 123-101.
هاشمی، سیدجمال (1394). بررسی نابسامانی­های اجتماعی در اشعار معروف الرصافی و عبدالله گوران، پایان­نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه کُردستان، سنندج.
 
ب) کُردی
ئاشنا، ئومید (٢٠٠٢)، نووسین و په‌خشان و وه‌رگێڕاوه‌کانی گۆران، هه‌ولێر: ئاراس.
بێکه‌س، فایق (٢٠١١)، دیوانی فایق بێکه‌س، ئاماده‌کردنی محه‌مه‌د مه‌لاکه‌ریم، چاپی دووه‌م، سلێمانی: شڤان.
پیرباڵ، فه‌رهاد (٢٠٠٧)، گه‌نجه کورده‌کان: یه‌که‌مین پڕۆژه‌ی مه‌عریفی کورد له مێژوودا، سلێمانی: بڵاوکراوه‌کانی مه‌کته‌بی بیر و هوشیاری.
حیلمی، ڕه‌فێق (٢٠١٠)، شێعر و ئه‌ده‌بیاتی کوردی، چاپی دووه‌م، هه‌ولێر: ئاراس.
خه‌زنه‌دار، مارف (٢٠٠٦)، مێژووی ئه‌ده‌بی کوردی، به‌رگی شه‌شه‌م، هه‌ولێر: ئاراس.
ڕه‌سووڵ‌حه‌مه‌دئه‌مین باڵه‌کی، یادگار (٢٠٠٥)، سیمای تازه­ کردنه‌وه‌ی شیعری کوردی ١٩٣٢-١٨٩٨، هه‌ولێر: چاپخانه‌ی وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده.
ڕۆسته­می، فه­رشید و ئه‌مینی، کورش (1403)، «ڕه­وتناسیی ئه­ده­بی هاوچه­رخی هه­ورامی؛ شیعر»، پژوهشنامه ادبیات کردی، دوره 10، ش. 2: صص. 225-203.
گۆران، عه‌بدوڵڵا (١٣٩٩)، دیوانی شێعر، ساغ­کردنه‌وه‌: محه‌مه‌د مه‌لا که‌ریم، بانه: مانگ.
عامر، طاهر (٢٠٠٦)، نیمایوشیج و عه‌بدوڵڵا گۆران: نوێکردنه‌وه و دابڕان، پاریس: سوربۆن.
عه‌بدولواحید، ئازاد ( ٢٠٢٢)، عوسمان محه‌مه‌د هه‌ورامی، هه‌ڵکه‌وتوویه‌ک له ناو ئه‌ده‌بیاتی کوردیدا، دهۆک: خانی.
مه­حموودپوور، ڕه­ئووف (1397)،گوژمانه، مه­ریوان: زایه­ڵه.
موحه­ممه­دپوور، عادڵ (1400)، هورزانه، مه­ریوان: ئه­وین.
 
پ)  انگلیسی
Paul, L. (2008, last rev. 2012), Kurdish Language l: History of the Kurdish Language. Encyclopaedia Iranica.
Haig, G & Opengin, E (2014), Kurdish: A Critical Research Overview, Kurdish Studies, No 2, Vol 2: pp 99-122.