هزرا ئێکەتییا هەبوونێ د دیوانا مەلایێ جزیریدا ب پیڤەرێن لێکچواندنا ئبن عربی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 زبان کردی، دانشگده علوم انسانی، دانشگاه زاخو، شهر زاخو، عراق،

2 زبان کردی، دانشگده بنیات، دانشگاه زاخو، شهر زاخو، عراق.

چکیده

بابەتێ ئێکەتییا هەبوونێ د شعرا کوردیدا و ب تایبەت ل دەڤ مەلایێ جزیری، ل دویڤ ئەوان پیڤەرێن عارفێ ئەندەلۆسی ابن عربی داناین، ئەڤ بابەت بەرێخودانێ ل جیهانا ئیلاهی و هەبوونا ماددیا مرۆڤی دکەت. ژ ڕوویێ تێگەهیڤە ئێکەتییا هەبوونێ ب دوو واتایان دهێت، "ئێک: ئەو ئێکەتی بوونە یا دبێژت: خودێ د ناڤ بوونەوەراندایە. دوو: هەموو بوونەوەر د بنیاتدا خودێ نە، ئەڤا دوویێ ڕێبازا ئەفلۆتینە، ئەوا زێدەتر د ناڤ سۆفیگەرییا ئیسلامیدا دەردکەڤت، ئەو هزرا ئێکەتییا هەبوونێیە یاکو بوونەوەران ب بەشەک ژ جیهانا خودایی دزانن، ل ئەوێ باوەرێنە کو خودێ حەقیقەتا ڕەهایە و یێن دی هەمی ژ وی ژێدەری پەیدابووینە. گرنگییا ڤەکۆلینێ د ئەوێ چەندێدایە کو هەتا نوکە، چەندین ڤەکۆلەران بابەتێ ئێکەتییا هەبوونێ ل دەڤ مەلایێ جزیری بەحسکرییە، لێ ئەڤ ڤەکۆلینە شێوازەکێ نوی یێ شرۆڤەکرنێ ب پیڤەرێن (ئبن عەرەبی) ب خوەڤە دگریت، شێوازەکێ هەری نوییە د ڤەکۆلینێن هەبوونناسییا خودایێ مەزندا. گریمانە دهێتەکرن کو مەلایێ جزیری ئەڤ لێکچواندنێن ئبن عەرەبی بکارهینا بن، لگەل زێدەکرنا هندەک بۆچوونان لسەر. ئەنجامێن ژ ئەڤێ ڤەکۆلینێ هاتینە ب دەستڤەهینان، ئەوێ یەکێ دسەلمینن کو شێخ ئەحمەدێ جزیری، دویڤکەڤتییەکێ ئێکەتییا هەبوونێیە و باوەری ب ئەوێ چەندێ هەیە، هەلبەت ئێکەتییا هەبوونا وی، بابەتەکێ ئیسلامییە. ئەڤا دبینیت مرۆڤ و بوونەوەر بەشەکن ژ جیهانا خودایی، نەکو خودێ ب خوەنە، بەلێ نە ئێکەتییەکا ڕۆژئاڤایی یاکو هەمی جیهانێ و هەر ماددەیەکێ ب خودێ دبینیت. ل دەڤ جزیری خودێ ڕەهایە، هەر تشت دبن بەشەک ژ ئەوێ هەبوونێ، ئەڤجا ب لێکچواندنێن وەکو (نوور، ئاڤ و دەریا، خودیک و ڕەنگڤەدان تێدا...) داینە دیارکرن.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Concept of Unity of Existence in the Poetry of Malaye Jaziri from the Perspective of Ibn Arabi's Metaphors

نویسندگان [English]

  • waheed ramadhan 1
  • shivan qasim hasan 2
1 Kurdish Language,, Faculty of Humanities,, University of ,Zakho, Zakho City,, Iraq.
2 Kurdish Language, Basic Faculty, University of Zakho ,, Zakho City, Iraq.
چکیده [English]

The topic of unity of existence (wahdat al-wujud) in Kurdish poetry, particularly in the works of Malaye Jaziri, is examined through the metaphoric perspective of the Andalusian mystic Ibn Arabi. This study explores the connection between divine spirituality and human material existence.From a terminological standpoint, the concept of unity of existence has two meanings:1-Unity, meaning that God exists within all beings. 2-All beings are God.The second meaning aligns with Platonic thought, which is further illuminated in Islamic mysticism. This understanding, widely adopted by mystics, The significance of this research lies in its new approach. Although several studies have previously been conducted on the unity of existence in Jaziri’s work, this study offers a fresh perspective by analyzing the concept through the lens of Ibn Arabi’s metaphors. This is a novel methodology in Kurdish literary research. Jaziri has applied Ibn Arabi’s metaphors, but in some aspects, he has expanded on them with his own interpretations. This research concludes that Jaziri was a follower of the unity of existence, but his approach was an Islamic unity of existence, which views humans and all beings as parts of the divine world, without equating them with God Himself. This differs from Western interpretations of unity, which often equate all matter and the world with God. This perspective is expressed through metaphors such as light, water, the sea, mirrors, and reflections, which illustrate the interconnectedness of all existence and its manifestation of divine presence.Existence.

کلیدواژه‌ها [English]

  • God
  • Ibn Arabi
  • Malaye Jaziri
  • Metaphor
  • Mystical Poetry
  • Unity of Existence
ابن عربی، شیخ اکبر محی الدین (١٤٠٠). عنقاء مغرب فی ختم الاولیاء وشمس المغرب. تهران: مولی، چاپ دوم.
--- (١٣٩٣). حجاب هستی. ترجمە و توضیح گل بابا سعیدی، تهران: زوار، چاپ سوم.
--- (١٤٠٣). نقش خیال. گردآوری محمود محمود الغراب، ترجمه محمد فرهمند، تهران: خیام، چاپ سوم.
--- (١٣٦٦). فصوص الحکم. تعلیقات ابو العلاء عفیفی، تهران: الزهرا.
--- (١٩٩٩). فتوحات المکیة. تحقیق احمد شمس الدین، المجلد ٤، بیروت: دارالکتب العلمیة.
بورکهارت، تیتوس (١٣٧٣). درآمدی بر آئین تصوف. ترجمه یعقوب آژند، تهران: مولی.
پارسا، سید احمد و وحید نعمت (٢٠٢٠). «تیۆرا نوور (رۆناهی)ـا سوهرەوەردی ل دەڤ مەلایێ جزیری»، کۆنفرانسێ کورد و هەرێما جزیرا فوراتێ، زانکۆیا زاخۆ.
تاهیر، محەمەد ئەحمەد (٢٠٢٢). نوری بادە. سلێمانی: بەختیاری، چاپی دووەم،.
جزیری (٢٠٢٠). دیوان. توێژاندنا تەحسین ئیبراهیم دۆسکی، دهۆک: ؟، چاپا دوویێ.
چیتیک، ویلیام سی (١٣٨٣). طریق صوفیانه عشق. ترجمه مهدی سررشتەداری، تهران: مهراندیش.
دهخدا، علی اکبر (١٣٧٧). لغت نامە دهخدا. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم.
دۆسکی، محەمەد ئەمین (٢٠١٦). فەرهەنگا سپیرێز عەرەبی-کوردی. دهۆک: سپیرێز، چاپا دوویێ.
زریاب خویی، عباس (١٣٧٤). آئینه جام. تهران: علمی، چاپ دوم.
زیولی، ریکاردو (١٣٦٦). آئینه در شعر فرخی، سعدی و حافظ. تهران: فردوسی.
سجادی، سیدجعفر (١٣٣٨). فرهنگ لغات واصطلاحات فلسفی. تهران: ؟.
سجادی، سیدجعفر (١٣٨٣). فرهنگ اصطلاحات و تعبیرات عرفانی. تهران: طهوری، چاپ هفتم.
سعیدی، گل بابا (١٣٨٤). فرهنگ اصطلاحات عرفانی ابن عربی. تهران: شفیعی.
شوان، ئیبراهیم ئەحمەد (٢٠٠١). سۆفیگەری شیعری ئایینی و سۆفیگەری لە شیعرە کوردییەکانی مەحویدا. هەولێر: موکریانی.
--- (٢٠٢١). شیعری سۆفیانە لە ئەدەبی کۆنی کوردیدا. هەولێر: تەفسیر.
صدری نیا، باقر (١٣٨٨). فرهنگ مأثورات متون عرفانی. تهران: سخن، چاپ سوم.
عمید، حسن (١٣٨٤). فرهنگ عمید، جلد اول و دوم. تهران: امیر کبیر، چاپ بیست و هفتم.
القاشانی، کمال الدین عبدالرزاق (١٣٧٠). اصطلاحات الصوفیة. تحقیق و تعلیق محمد کمال ابراهیم جعفر، قم: بیدار، الطبعة الثانیة.
کاکایی، قاسم (١٣٩٣). وحدت وجود بە روایت ابن عربی و مایستر اکهارت. تهران: هرمس، چاپ ششم.
مرعی، فرست (٢٠٢١). «ابن عربی وتأثیره علی التصوف الکردی». ٢٠/ ینایر/ ٢٠٢١، سایت (zahawi.org). https://zahawi.org/?p=3814&lang=ar
معین، محمد (١٣٨٦). فرهنگ معین. تهران: نشر زرین، چاپ سوم.
مەحموود، سالار عەزیز (٢٠١٤). هزری فەلسەفی لە شیعری مەلای جزیری‌دا. هەولێر: موکریانی.
مەحوی (١٣٩٢). دیوان. لێکۆلینەوە و لێکدانەوەی مەلا عەبدولکەریمی مودەڕڕیس و محەممەدی مەلا کەریم، سنە: کوردستان، چاپی هەشتەم.
نالی (١٣٩٢)، دیوان. لێکۆلینەوە و لێکدانەوەی مەلا عەبدولکەریمی مودەڕڕیس و فاتیح عەبدولکەریم، سنە: کوردستان ، چاپی نۆیەم.
نصر، سیدحسین (١٣٩٤). گلشن حقیقت. ترجمه انشاءالله رحمتی، تهران: سوفیا، چاپ سوم.