ترجمۀ ساخت‌ها و واژگان نشاندار شعر شیرکو بی‌کس به زبان فارسی(مطالعه موردی مجموعه شعر تازه‌ترین نشانی من)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران.

چکیده

نشانداری، یکی از موضوعات تازه و مهم در حوزۀ زبانشناسی و معناشناسی است. در مطالعۀ معنا، امر نشانداری، حوزۀ گستردۀ معناهایی فراتر از معانی قاموسی به روی ما باز می‌کند. این مساله در ترجمه نیز بسیار مهم است. نشانداری، بخشی از معنای شعر است که اگر درست در ترجمه به زبان دیگر منتقل شود، شعر تا حدودی زیادی در روند ترجمه، به زبان تازه راه می‌یابد. البته این مساله همیشه کامل و به درستی صورت نمی‌گیرد. . جهت یافتن پاسخ این پرسش که آیا توجّه یا عدم توجّه به نشانداری در انتقال شعر در روند ترجمه، تاثیر داشته است یاخیر؟ در مقاله حاضر ترجمۀ اشعار شیرکو بی‌کس از منظر وجوه نشانداری زبان در واژه و شکلهای مختلف ساختار (جابجایی، جمله، حذف و افزایش ) بررسی شد. نتایج بررسی نشان داد مبحث جابه‌جایی که - پیش از این بیشتر مورد توجّه صاحبنظران بوده است و شامل شکل‌های مختلفی می‌شود- در این ترجمه از اشعار شیرکو بی‌کس مبتدا‌سازی، فراگذری، مجهول‌سازی بیشتر در این ترجمه اتفاق افتاده است و نمونه‌های بیشتری دارد. همچنین مشخص شد که توجه و تسلط مترجم به واژه‌ها و ساخت‌های نشاندار مترجم در هر دو زبان، بر ترجمه تاثیر مثبت دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Translation of markedness structure and words of Shirko Bikas's poem from Kurdish to Farsi ( case study my newest address)

نویسنده [English]

  • ZAHRA LORESTANI
department of Persian language and literature, Kermanshah branch, Islamic Azad university,Kermanshah, Iran
چکیده [English]

Marking is one of the new and important topics in the field of linguistics and semantics. In the study of meaning, signification opens up a wide range of meanings beyond dictionary meanings. This issue is also very important in translation. Signification is a part of the meaning of the poem, which if it is correctly transferred to another language in the translation, we can hope that the poem has made its way to a new language in the translation process. Of course, this issue is not always done completely and correctly. In this regard, in this article, the translation of Shirko Bix's poems was examined from this point of view; In order to find the answer to this question, whether paying attention or not paying attention to symbolism in the transmission of the poem had an effect in the translation process or not? For this purpose, aspects of language marking in word and structure were investigated. In the structure of different forms of marking, such as displacement, deletion and increase were investigated. Among these, the subject of place transfer, which has been the focus of experts before and includes various forms, among these forms, initialization, transitivity, indefiniteness, documentation of pronouns have happened more in this translation. At the end of the study, it showed that if the translator does not consider the marking of words and structures in both languages, there will be a disturbance in the transfer process.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Kurdish poetry
  • markedness
  • translation
  • Shirko Bikas
اخوان ثالت، مهدی (1380). زمستان، چاپ هفدهم، تهران: مروارید.
بلو، جویس (1386). «کلیّات زبان و ادبیّات کردی»، ترجمۀ ضیا مجیدی، گوهران، ش. 15، صص. 13-18.
بی‌کس، شیرکو (1395). تازه‌ترین نشانی من، ترجمۀ کاوه خضری، چاپ دوم، تهران: گل آذین.
پشابادی، یدالله (1396). «تخیّل خلّاقانه و تصویرپردازی مبتنی بر آن در شعر شیرکو بی‌کس و محمود درویش (با تکیه بر ده‌ربه‌ندی په‌پووله و مدیح الظل العالی)»، پژوهشنامۀ ادبیات کردی، ش. 3، صص. 109-83.
------------(1401). «هونەری هیبریدیزاسیۆن له شیعری شێرکۆ بێکەسدا»، پژوهشنامۀ ادبیّات کردی، سال 8، ش. 2، صص. 181 -171.
دهخدا، علی اکبر و همکاران (1377). لغت‌نامه، تهران: دانشگاه تهران.
دبیرمقدم، محمد و راحله کلانتری (1394). «بررسی ساخت اطلاع جملات پرسشی در فارسی نو با تأکید بر متن،» متن پژوهی ادبی، ش. 67، صص. 83-51.
دهقان،مسعود، بهمن حیدری، عامر قیطوری (1401). «رویکرد شناخت‌گرایی به مکان در لایۀ جهان متن کرسی از شیرکو بی‌کس بر پایۀ انگارۀ جهان‌های متن»، زبانشناسی و گویش‌های خراسان، ش.29،  صص. 100-78.
---------------------------- (1401). «بازنمایی استعاره‌ جهان‌های زیرشمول در انگارۀ جهان‌های متن از منظر شناختی (مطالعۀ موردی اشعار شیرکو بی‌کس در سرآغاز کتاب کرسی)» پژوهشنامۀ ادبیّات کردی، ش. 13،  صص. 12-1.
---------------------------- (1402). «کاربست انگارۀ جهان‌های متن در اشعار شیرکو بی‌کس رویکرد شعر شناختی»، پژوهش‌های بین رشته‌ای،  ش.10، صص. 158-127.
 ---------------------------- (1403). «رهیافتی شناختی از جهان‌های متن رمان شعر کرسی اثر شیرکو بی‌کس بر اساس نظریه جهان‌های متن»، مطالعات و گویش‌های غرب ایران، ش. 44،  صص. 37-25 .
جوینی، محمد (1382).  تاریخ جهانگشای جوینی، (ج اول)، تصحیح محمد قزوینی، چاپ سوم، تهران: پیک ایران.
حافظ شیرازی، خواجه شمس‌الدین (1400). دیوان اشعار، به کوشش خلیل خطیب رهبر، چاپ شصت و یکم، تهران: صفی علیشاه.
رشیدی، ناصر، محسن راغ‌نژاد (1394). «بررسی مقابله‌ای کلمات اندازه‌گیری زبان فارسی با زبان کردی (گویش سورانی و کردی کلهری): با رویکرد آموزش زبان فارسی به غیر فارسی زبانان»، ادبیّات و زبان‌های محلی ایران زمین، ش. 3، صص. 39-60.
زاهدی، کیوان (1387). «جنسیت و جنس زبانی در قرآن کریم»، شورای فرهنگی اجتماعی زنان، ش. 42،  صص. 80-202.
سبزواری، مهدی (1398). «بررسی و تحلیل نشانداری جملات فارسی نوین معیار»، جستارهای زبانی، ش. 50، صص. 97-122.
سعدی شیرازی، شیخ مصلح‌الدین (1378). بوستان، شرح رضا انزابی‌نژاد و سعید قره‌بگلو، چاپ اول، مشهد: جامی.
صدقی، حامد، سید عدنان اشکوری، سعدالله همایونی، زهرا مهدوی‌مهر (1400). «واکاوی ترجمۀ ساختارهای نحوی نشاندار و بی‌نشان در ترجمۀ موسوی گرمارودی از ترجمۀ خطبۀ جهاد بر اساس نظریۀ لمبرکت»، پژوهش‌های ترجمه در زبان و ادبیّات عربی،  ش. 25، صص. 248-225.
صفوی، کوروش (1370). «نشانداری در معناشناسی و مسئلۀ مؤلفه‌های معنایی»، نثرپژوهی ادب فارسی (زبان و ادب)، ش. 2-3.
 ----------(1390). از زبانشناسی به ادبیّات، چاپ ششم، تهران: سوره مهر.
عبداللهی، حیدر، بهناز علی‌پور گسکری، ایوب مرادی، بهناز پیامنی (1400). «مطالعۀ تطبیقی اندیشه‌های اجتماعی- سیاسی در اشعار شیرکو بی‌کس و مهدی اخوان ثالث بر اساس نظریۀ تحلیل گفتمان لاکلا وموف»، زبان شناسی اجتماعی، ش. 17،  صص.  99-110.
کاظمی، فروغ، آزیتا افراشی (1392). «نشانداری آغازگر در زبان‌های فارسی و انگلیسی بر اساس رویکرد دستور نقشگرای نظامند»، فصلنامۀ جستارهای زبانی، دوره 4، ش. 1،  صص. 149-125.
کتابی، سعید، ابولفضل مصفا جهرمی ( 1384). «مبتدا در ترجمه»، مطالعات ترجمه، ش. 9، صص. 98-87.
گلفام، ارسلان، رضا امینی، عالیه کرد زعفرانلو، فردوس آقاگل‌زاده (1389). «بررسی تحولات معنایی و ساخت اطلاع ساخت‌های نشانداری در فرآیند ترجمه از انگلیسی به فارسی»، پژوهش‌های زبان و ادبیات تطبیقی، ش. 1، صص. 113-85.
قنبرنژاد، معصومه، ابراهیم اناری بزچلویی، محمد جرفی، احمد امیدعلی (1401). «نقد ترجمه ساخت اطلاعی نشاندار در رمان‌های نجیب محفوظ»، پژوهش‌های ترجمه در زبان و ادبیات عربی، ش. 26، صص. 215-195.
لقمانئوف، هاشم خدر ( 1399). «لێکدانەوەی بەستێن لە دەقی شیعریدا: بەراوردی بەرهەمی شێرکۆ بێکەس و ئەحمەد شاملوو بە نموونە»، پژوهشنامۀ ادبیات کردی، ش. 9،  صص. 245-221.
منصوری، مهرزاد ( 1391). «نشانداری در ترجمه‌های فارسی قرآن کریم»، مطالعات ترجمه، ش. 16، صص. 68-55.
نبی‌فر، لیلا (1383). «کاربرد "ها" در زبان فارسی امروز»، رسالۀ دکتری زبانشناسی همگانی، دانشگاه تربیت مدرس.
ورزنده، امید، مژگان وفایی (1394). «انسان، مبارزه و عشق در شعر شیرکوبی‌کس و احمد شاملو»، نشریۀ زبان و ادب فارسی (دانشگاه آزاد اسلامی سنندج)، ش. 24، صص. 161-184.
Wierzbika (1992) semantic, culture and cognition, universal human concepts in culture specific confourations, oxford: oxford university press.