بررسی ترفیع معنایی در ترجمۀ کردی رباعیات خیام از عبدالرحمان شرفکندی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات فارسی،دانشکده علوم انسانی ، دانشگاه آزاد اسلامی مهاباد،ایران

2 استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

چکیده

این مقاله به بررسی عوامل ایجاد ترفیع معنایی در ترجمة عبدالرحمان شرفکندی از رباعیات خیام پرداخته است؛ برای دستیابی به این هدف از روش تحقیق کیفی، از نوع تطبیقی- تحلیلی استفاده‌شده است. روش کار به این صورت است که نخست، رباعی‌هایی را که می‌توان آن‌ها را در حوزة ترجمة آزاد قرارداد، مشخص‌شده و با تطبیق اشعار کردی و فارسی، به بررسی افزایش‌ها و تغییرات در سطوح مختلف زبان پرداخته شده‌است و درنهایت کارکرد آن‌ها و میزان تأثیرشان در ایجاد ترفیع معنایی بررسی‌شده است. نتایج حاکی از این است که «افزایش» در ترجمه بیشتر مشاهده می‌شود و نقش مؤثرتری در ترفیع معنایی دارد. بررسی کارکرد این افزایش‌ها نشان می‌دهد هدف اصلی مترجم، صراحت در بیان ایدئولوژی و رفع ابهام‌های مربوط به آن است. این موضوع سبب شده‌است تا معنا که در برخی ابیاتی که در شعر خیام در هاله‌ای از ابهام قرارگرفته تصریح و گاهی تفسیر شود و به عبارتی معنا ترفیع یابد. علاوه بر این بررسی تغییرات و نقش آن‌ها در ایجاد ترفیع معنایی نشان می‌دهد که تغییرات در وهلة اول ناشی از تأثیرات فرهنگی و با هدف معادل‌یابی‌های فرهنگی و متناسب با زبان کردی انجام‌ و سبب شده تا خواننده کردزبان با ترجمه انس بیشتری بگیرد و بتواند مفاهیم را بهتر درک و فهم نماید. آنچه در این تغییرات بسیار مهم جلوه می‌کند، مشاهدة تغییرات در ابعادی از ایدئولوژی شاعر است که مطابق با اسلام و ذهنیت دینی مخاطبان امروزی نیست.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Study of Semantic Enhancement in the Kurdish Translation of Khayyam’s Quaternaries by Abdul Rahman Sharfakandi

نویسندگان [English]

  • khavar ghorbani 1
  • tahere koochekiyan 2
1 Department of Persian Language and Literature, Faculty of Humanities, Islamic Azad University of Mahabad, Iran
2 Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Payam Noor University, Tehran, Iran
چکیده [English]

This article explores the mechanisms behind creating semantic enrichment in Abdurrahman Sharfakandi's translation of Khayyam's quatrains. To accomplish this objective, a comparative-analytical qualitative research method was utilized. The process involved isolating quatrains suitable for free translation, analyzing the linguistic changes and additions made in the Kurdish translation compared to the original Persian poems, and investigating how these modifications contribute to semantic enhancement. The findings suggest that "addition" is more frequently observed in translations and plays a more significant role in enhancing semantics. Analyzing these additions reveals that the translator's primary objective is to convey the ideology clearly and dispel any associated ambiguities. This approach has led to a clarification of meanings and, at times, reinterpretation of verses that were previously ambiguous in Khayyam's poetry, thereby enhancing the overall meaning. Furthermore, the analysis of the changes and their impact on enhancing semantics reveals that these modifications are predominantly influenced by cultural factors, aiming to establish cultural equivalences that are suitable for the Kurdish language. These adaptations enable Kurdish readers to better comprehend the concepts presented in the translation. Notably, these changes also reflect shifts in the poet's ideological dimensions that may not align with the contemporary Islamic and religious perspectives of the audience.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Khayyam's quaternaries
  • Kurdish translation
  • Abdurrahman-e Sharafkandi
  • Semantic enhancement
  • Linguistic processes of addition and change